Elektrikçi Çağırmadan Önce Yapılacak Kontroller

Elektrik sorunlarında iki uç yaklaşım da risklidir: her şeye kendi başına müdahale etmek tehlikelidir, her küçük şey için usta çağırmak ise gereksiz maliyet doğurur. Ayrımı doğru yapmak için hangi kontrollerin güvenli olduğunu bilmek gerekir.

Güvenle yapabileceğiniz kontroller

Bu kontroller pano kapağını açmayı veya kablo tesisatına dokunmayı gerektirmez:

• Sigorta attıysa, panodaki hangi sigortanın indiğini görün
• Sigortayı bir kez kaldırın; hemen tekrar iniyorsa devrede sorun var demektir
• Kaçak akım rölesi (hayat koruma) indiyse, hangi cihaz takılıyken indiğini gözlemleyin
• Yalnızca bir priz çalışmıyorsa, o prize başka bir cihaz takarak deneyin
• Ampul yanmıyorsa ampulü değiştirerek test edin
• Komşularda da elektrik yoksa sorun binada ya da şebekededir

Bu kontroller sorunun kaynağını daraltır ve ustaya vereceğiniz bilgiyi belirgin şekilde iyileştirir.

Sigorta panosunu okumak

Panodaki anahtarların hepsi aynı işi yapmaz ve farkı bilmek, sorunu tarif etmeyi kolaylaştırır.

• Otomatik sigortalar (küçük tek tek anahtarlar) aşırı akıma ve kısa devreye karşı korur. Üzerlerinde amper değeri yazar; konutlarda priz hatları genellikle 16 A, aydınlatma hatları 10 A civarındadır.
• Kaçak akım rölesi daha geniş bir anahtardır ve üzerinde bir test butonu bulunur. İnsanı elektrik çarpmasına karşı korumak için tasarlanmıştır; konutlarda 30 mA hassasiyetli tip yaygındır.
• Ana şalter tüm daireyi keser.

Kaçak akım rölesinin test butonuna ayda bir basmak yaygın bir öneridir: butona basıldığında röle inmiyorsa koruma çalışmıyor demektir ve bu tek başına usta çağırmak için yeterli sebeptir.

Sigortaların hangi odayı beslediğini bir kâğıda yazıp pano kapağının içine yapıştırmak, ileride her arızada zaman kazandırır.

Kesinlikle usta gerektiren durumlar

Aşağıdaki durumlarda müdahale etmeyin:

• Priz, anahtar veya buattan yanık kokusu ya da is izi geliyorsa
• Prizde kıvılcım veya cızırtı varsa
• Kaçak akım rölesi hiçbir cihaz takılı değilken de iniyorsa
• Duvardan gelen ısınma hissediliyorsa
• Su ile temas etmiş bir tesisat varsa
• Pano içinde ısınma veya renk değişimi görülüyorsa

Bu belirtiler, kablo veya bağlantı seviyesinde bir sorunu işaret eder ve yangın riski taşır. Bu durumda ilgili sigortayı indirip ustayı bekleyin.

Belirti ve olası sebep

Aşağıdaki eşleştirme kesin teşhis değil, konuşmayı hızlandıran bir başlangıç noktasıdır:

• Yalnızca bir priz ölü, sigorta inmemiş: o prizin bağlantısı gevşemiş olabilir. Usta işidir ama acil değildir.
• Aynı sigorta belirli bir cihaz çalışırken iniyor: cihaz arızalıdır ya da o hat kapasitesinin üstünde yüklenmektedir.
• Sigorta gece ya da yağmurdan sonra iniyor: dış cepheye ya da neme açık bir noktada yalıtım zayıflığı olabilir.
• Işıklar cihaz çalışırken kısılıyor: hatta yüksek akım çeken bir yük ya da zayıf bir bağlantı vardır.
• Ampuller çok sık patlıyor: armatür bağlantısı ya da gerilim dalgalanması araştırılmalıdır.

Priz ve uzatma kablosu yükü

Sık atan sigortaların bir kısmı arıza değil, yükleme sorunudur. Uzatma kabloları ve çoklu prizler üzerinde bir güç sınırı yazar; bu değer çoğunlukla 2300 ile 3500 W arasındadır. Elektrikli ısıtıcı, su ısıtıcısı, ütü ve fırın gibi cihazlar tek başına 1500-2500 W çekebilir; ikisini aynı uzatmaya takmak sınırı kolayca aşar.

İki pratik kural: yüksek güçlü cihazları doğrudan duvar prizine takın, çoklu prizleri birbirine zincirlemeyin. Cihazın gerçek gücünü tahmin etmek yerine arkasındaki etikete bakın.

Kaçak akım rölesi neden iniyor?

Kaçak akım rölesi, insan güvenliği için tasarlanmış bir cihazdır ve inmesi genellikle gerçek bir sorunun göstergesidir. En sık sebepler: nemli ortamdaki bir priz, arızalı bir beyaz eşya, ya da tesisatta yalıtım zayıflaması.

Hangi cihazın soruna yol açtığını bulmak için cihazları tek tek çıkarıp röleyi kaldırmayı deneyebilirsiniz. Sorun bir cihazda çıkıyorsa, o cihaz servise gitmelidir; beyaz eşyalarda ilk kontrolleri beyaz eşya arıza teşhisi yazımızda topladık. Cihaz garanti kapsamındaysa servis tercihini yaparken yetkili servis mi özel servis mi karşılaştırmasına bakın.

Ustayı ararken

Vereceğiniz bilgiler teşhisi hızlandırır:

• Hangi sigorta iniyor, ne zaman iniyor
• Sorun tüm evde mi, tek odada mı, tek prizde mi
• Yanık kokusu veya ses var mı
• Yakın zamanda tadilat veya yeni cihaz kurulumu oldu mu
• Binanın ve tesisatın yaklaşık yaşı

İş bitince kontrol edilecekler

• Değiştirilen sigortanın amper değeri, beslediği hatta uygun mu? Sürekli atıyor diye daha büyük amperli sigorta takmak çözüm değil, riskin üstünü örtmektir.
• Kaçak akım rölesinin test butonu iş sonunda denendi mi?
• Açılan buat ve kanal kapakları kapatıldı mı?
• Topraklama kontrol edildi mi? Özellikle eski binalarda prizde toprak ucu bulunması, gerçekten topraklandığı anlamına gelmez.
• Fatura ve işçilik garantisi alındı mı?

Yenileme gerekiyorsa

Eski binalarda tesisat kesitleri günümüz cihaz yüklerine yetmeyebilir. Sürekli sigorta atması, tek bir arızadan çok kapasite sorununa işaret ediyor olabilir. Bu durumda tesisat yenileme bir onarım değil, planlanması gereken bir iş olur; teklif alma yöntemini usta teklifi yazımızda anlattık. Yenileme kapsamında su tesisatı da elden geçecekse tesisatçı seçimi yazımıza bakmak işi tek seferde planlamayı kolaylaştırır.

Usta ve tamirat hizmetlerini karşılaştırmak için usta kategorimize bakabilirsiniz.

Özetle

Sigorta, priz ve ampul düzeyindeki kontroller güvenlidir ve sorunu daraltır. Yanık kokusu, kıvılcım, ısınma ve nedensiz kaçak akım rölesi inişi ise beklemeden uzman gerektirir. Bu ayrımı bilmek hem güvenlik hem maliyet açısından kazandırır.