Etiket Fiyatı Yalan Söyler: Ev Aletlerinde Beş Yıllık Maliyet

Bir buzdolabının fiyatı kasada bitmez. Cihaz kullanıldığı sürece elektrik tüketir, bazı ürün grupları filtre ve sarf malzemesi ister, garanti bittikten sonraki servis ihtimali de bir kalem olarak durur. Etiket fiyatı bu kalemlerin yalnızca birincisidir. İyi haber şu: ikinci kalem tahmin gerektirmiyor, çünkü ölçülmüş hâliyle etikette yazıyor.

Enerji etiketi bir pazarlama iddiası değil

Türkiye'de enerji etiketlemesi zorunlu; çerçeveyi Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliği kuruyor ve ürün grupları için ayrı düzenlemeler var. Etiketin satış noktasında gösterilmesine, internetten satışta da elektronik etiket ile ürün bilgi formunun görüntülenmesine ilişkin yükümlülükler bunlarda yer alıyor.

Yönetmeliğin künyesini burada vermiyoruz, çünkü doğrulamadığımız bir tarih ve sayıyı yazmıyoruz. Yürürlükteki metne mevzuat.gov.tr'de yönetmeliğin adıyla arayarak ulaşır, yayım künyesini de metnin başından okursunuz. Ürün grubunuza ilişkin düzenlemeyi aynı yerden kontrol edin: etikette hangi değerlerin yazması gerektiği orada belirlenir.

Buradaki kritik ayrım şu: etiketteki tüketim değeri satıcının seçtiği bir rakam değil, standart bir test yöntemine göre ölçülmüş ve beyan edilmiş bir veridir. Bu yüzden markalar arası karşılaştırmada kullanılabilir. Sitede sık tekrarladığımız ilke burada da geçerli: ölçülmüş veri varsa onu kullanırız, yoksa hüküm vermeyiz. Nasıl çalıştığımızı metodoloji sayfamızda yazdık.

Bir de skala tuzağı var. Enerji sınıfı skalası yeniden ölçeklendi: eski A+++ ile D arasındaki skala yerini A ile G arasındaki skalaya bıraktı. Karşılaştırdığınız iki etiket farklı skalada olabilir; hangisinde olduğunuzu etiketteki harf merdiveninin en üst basamağından görürsünüz. Harfleri doğrudan karşılaştırmayın, kilovatsaat rakamına bakın.

Etiketteki birim neyse o

Birimleri karıştırmak kolaydır. Ürün grubuna göre etiket farklı şey söyler:

• Buzdolapları ve derin dondurucular: yıllık tüketim, kWh cinsinden.
• Çamaşır ve bulaşık makineleri: 100 yıkama döngüsü başına tüketim.
• Çamaşır ve bulaşık makinelerinde ayrıca döngü başına su tüketimi, litre cinsinden.

İki çamaşır makinesini karşılaştırırken 100 döngülük değeri kendi kullanımınıza çevirmeniz gerekir. Haftada dört yıkama yapıyorsanız yılda yaklaşık 208 döngü çalıştırıyorsunuz demektir; etiketteki değeri 100'e bölüp 208 ile çarpın. Bu yüzden mağazadaki hazır karşılaştırma tabloları değil, kendi döngü sayınız belirleyici.

Birim fiyatı kendi faturanızdan alın

Elektriğin kilovatsaat fiyatı için hiçbir yerde yazan tek bir rakam yoktur ve biz de tahmin vermiyoruz. Fiyat; abone grubuna, tarifeye, tek mi üç zamanlı mı ölçüm yapıldığına ve dönemsel değişikliklere göre farklılaşır.

Doğru kaynak kendi faturanızdır. Faturadaki toplam tutarı o dönemde tüketilen kilovatsaat miktarına bölün; böylece vergi ve fon kalemleri dahil, size uygulanan gerçek birim fiyatı bulursunuz. Fatura kalemlerinin tek tek ne anlama geldiğini fatura yazımızda açıkladık.

Beş yıllık maliyet formülü

Hesap şu dört kalemin toplamıdır:

• Etiket fiyatı, kargo ve varsa kurulum dahil.
• Enerji: yıllık kWh tüketimi, kendi birim fiyatınız ve beş yıl çarpımı.
• Sarf malzemesi: filtre, torba, kireç çözücü, su yumuşatıcı tuzu gibi kalemlerin yıllık maliyeti çarpı beş.
• Servis beklentisi: garanti sonrası dönem için ayırdığınız pay.

İlk iki kalem kesin hesaplanır. Üçüncüsü için de tahmine gerek yok: üreticinin sarf malzemesi listesinden parçanın model kodunu ve bugünkü fiyatını satın almadan önce çıkarın, değişim sıklığını kullanma kılavuzundan okuyun. Dördüncüsü tahmindir; karşılaştırdığınız iki üründe eşit varsayın ve kararı ilk üç kaleme bırakın.

Örnek: iki buzdolabı

Diyelim iki model arasında kararsızsınız. Birinin etiketinde yıllık 175 kWh, diğerinde 260 kWh yazıyor. Aradaki fark yılda 85 kWh, beş yılda 425 kWh.

Şimdi bu rakamı kendi faturanızdan çıkardığınız birim fiyatla çarpın. Çıkan tutar, iki model arasındaki etiket fiyatı farkıyla karşılaştırılacak sayıdır. Verimli model bu tutardan daha az pahalıysa beş yıllık toplamda ucuzdur; daha pahalıysa fark kapanmaz.

Buzdolabında ikinci bir ayrıntı var: cihaz kesintisiz çalıştığı için tüketim, kullanım alışkanlığınızdan görece bağımsızdır. Çamaşır makinesinde ise belirleyici olan sizsiniz.

Örnek: çamaşır makinesi

Etikette 100 döngü için 48 kWh yazan bir makine, haftada dört yıkama yapan bir evde yılda yaklaşık 100 kWh tüketir. 100 döngü için 62 kWh yazan bir makine ise yaklaşık 129 kWh. Fark yılda 29 kWh, beş yılda 145 kWh.

Bu fark, buzdolabı örneğindekinden küçüktür; yani çamaşır makinesinde enerji sınıfı için ödenecek ek tutarın sınırı daha düşüktür. Buna karşılık su tüketimi farkı ve program süreleri günlük deneyimi belirler.

Etiket değeri laboratuvar değeridir

Bir uyarı gerekiyor. Etiketteki tüketim, standart bir test programında ve standart yükle ölçülür. Sizin evinizdeki gerçek tüketim buna eşit çıkmaz; oda sıcaklığı, dolduruş biçimi, seçtiğiniz program ve kapının kaç kez açıldığı sonucu değiştirir.

Bu, etiketi işe yaramaz yapmaz. Çünkü karşılaştırdığınız iki cihaz aynı test yöntemiyle ölçülmüştür; aralarındaki fark anlamlıdır. Yani etiketi mutlak bir fatura tahmini gibi değil, iki ürün arasındaki farkı ölçen bir cetvel gibi kullanın.

Servis kalemini nasıl daraltırsınız

Dördüncü kalem tahmin olduğu için onu küçültmenin yolu satın almadan önce soru sormaktır. Yetkili servise ve satıcıya şunları yazılı sorun: garanti sonrası işçilik ücreti, en sık değişen parçaların bugünkü fiyatı, servis noktasının kendi ilinizde olup olmadığı. Cevap alamadığınız kalem hesabınıza sıfır olarak değil, belirsiz olarak girer.

Ürün grubunuz için ilan edilen kullanım ömrünü de ilgili yönetmeliğin ekinden okuyun; yedek parça bulundurma yükümlülüğünün süresini o belirler. Mevzuat değişebildiği için güncel hâlini Resmî Gazete üzerinden teyit edin.

Satın alınamayan bir kriter

Enerji etiketi, üzerinde reklam pazarlığı yapılamayan az sayıdaki veriden biri. Rakamı satıcının pazarlama tercihi değil, düzenlemedeki test yöntemi belirler; bir ürünün listede öne çıkarılmış olması o rakamı değiştirmez.

TavsiyeHane'de öne çıkarma satılmaz, tavsiye puanı satılmaz. Bu ilkenin nasıl uygulandığını şeffaflık sayfamızda açıkladık. Cihaz seçiminde toplam maliyet mantığını fiyat-performans yazımızda, garanti ve servis hakkını ise garanti belgesi yazımızda ele aldık. Bir arıza çıktığında ne yapılacağını beyaz eşya arıza teşhisi yazımızda topladık.