Kuver ve Servis Ücreti: Adisyonda Ne Görmelisiniz?

Değişen kural tam olarak ne

30 Ocak 2026 tarihli ve 33153 sayılı Resmî Gazete'de "Fiyat Etiketi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" yayımlandı. Değişiklik, 2014 tarihli Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nin 8. maddesinin altıncı fıkrasını yeniden yazdı ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Geçiş süresi tanınmadı.

Kural iki katmanlı. Genel katman: tarife ve fiyat listesinde yazan fiyatların dışında bir ücret alınacaksa, o ücretin listede gösterilmesi zorunlu. Özel katman: lokanta, kafe, restoran, pastane gibi yiyecek ve içecek hizmeti sunan işyerlerinde, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 51. maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla, tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altında ilave ödeme talep edilemez.

İsim değiştirmek işe yaramıyor. Metin "ve benzeri herhangi bir isim altında" diyor. "Ekmek servisi", "masa hazırlık", "atölye payı" gibi başlıklar da aynı yasağın kapsamında kalır.

Yasak "talep etmek" fiiline bağlanmış. Yönetmelik metninde, menüde ya da fiyat listesinde bu yönde bir satır bulunmasının tek başına aykırılık oluşturduğuna dair bir hüküm yok. Bunun pratik karşılığı şu: menünün altındaki "kuver ücreti kişi başı şu kadardır" satırı size ödeme yükümlülüğü doğurmaz. Belirleyici olan, o tutarın adisyonda karşınıza çıkıp çıkmadığıdır.

Menüde yine de bakılacak yer bellidir: kapak, ilk sayfa ve son sayfa dipnotları. Küçük punto ile yazılmış böyle bir satır görürseniz fotoğraflayın; tutar adisyona eklenirse dayanağınız o fotoğraf olur.

Fiyat listesi nerede asılı olmalı

Yönetmeliğin 8. maddesi yeme içecek işyerleri için listenin yerini de tarif ediyor. Tarife ve fiyat listeleri işyerinin giriş kapısının önüne, kapı birden fazlaysa her kapı için ayrı ayrı, ayrıca hizmet sunulan masaların üstüne, tüketicilerin kolaylıkla görüp okuyabileceği biçimde asılır, takılır veya konulur. Hizmet sunulan bütün ürünlerin listede yer alması gerekir.

Bunun pratik karşılığı nettir: içeri girmeden fiyatı görebilmelisiniz. Kapıda liste yoksa oturmadan sormak hakkınız. Menüde bulunmayan bir ürün masaya geldiyse o ürünün fiyatı da belirsiz demektir.

Adisyon geldiğinde satır satır ne bakılır

• Toplamın altındaki ayrı kalemler: servis, kuver, masa, garsoniye adını taşıyan her satır.
• Menüdeki fiyatla adisyondaki fiyatın eşleşmesi. Fark varsa dayanağınız ilan edilmiş fiyat listesidir.
• Yüzde olarak eklenmiş kalemler. Onayınız alınmadan eklenmişse dayanağını sorun ve itirazınızı kayda geçirin; bu başlığın sınırını aşağıda ayrıca anlatıyoruz.
• Fiyatların vergi dâhil gösterilip gösterilmediği. Listede yazan tutar ödeyeceğiniz tutar olmalıdır.

Dökümlü adisyon isteyin. Yalnızca toplam gösteren bir pusula, menüyle karşılaştırma yapmanızı engeller.

Talep etmediğiniz kuver ürünü

Belirleyici kelime "talep". Garson sorduğunda onay verdiyseniz sipariş etmiş olursunuz ve listede yazan fiyatı ödersiniz. Sormadan masaya bırakılan ekmek, meze ve sos adisyonda karşınıza çıkarsa, kalemin hangi başlıkla eklendiğini sorun: kuver, servis ya da masa adı taşıyorsa yasak kapsamındadır.

Bu yüzden servis sırasında tek bir cümle işinizi görür: "Bu ücretli mi?" Alacağınız cevap, adisyon geldiğinde referansınızdır.

Bahşiş yasaklanmadı

Düzenleme zorunlu ödemeyi yasaklıyor, gönüllü ödemeyi değil. Fark, kararın kimde olduğudur: bahşişin verilip verilmeyeceğine de tutarına da siz karar verirsiniz. Adisyona onayınız alınmadan eklenen bir yüzde, tanımı gereği bahşiş sayılmaz.

Saklı tutulan hüküm ve tartışmalı alan

Yasak cümlesi "İş Kanunu'nun 51. maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla" diye başlar. Bu kaydı okuru ilgilendirmeyen teknik bir ayrıntı sanmayın: 4857 sayılı İş Kanunu'nun 51. maddesi, yüzde usulü uygulanan işyerlerinde müşteri hesaplarına eklenen yüzdelerin işçilere ödenmesini düzenler. Maddenin tam metnini mevzuat.gov.tr üzerinden okuyun; saklı tutulan hükmün sınırını ancak orada görürsünüz.

Sonuç olarak, yüzde usulü uygulanan işyerlerinde bu iki hükmün birlikte nasıl uygulanacağını yönetmelik metni açıklamıyor. Biz de boşluğu doldurulmuş gibi sunmuyoruz. Adisyonunuzda onayınız alınmadan bir yüzde görürseniz yapılacak iş nettir: kalemin dayanağını sorun, fiyat listesinde ilan edilmiş mi bakın, cevabı ve belgeyi saklayın.

İtiraz ederken izlenecek yol

• Ödeme yapmadan önce itirazınızı sözlü olarak dile getirin ve kalemin çıkarılmasını isteyin.
• Çıkarılmazsa adisyonun ve menünün ilgili sayfasının fotoğrafını çekin. İşletme adı, tarih ve saat görünsün.
• Ödediyseniz fişi veya faturayı saklayın. Sonraki talebinizin dayanağı budur.
• İdari yaptırım için Ticaret Bakanlığı'nın ALO 175 hattını arayın ya da e-Devlet üzerindeki tüketici şikâyet başvurusunu doldurun. Fiyat etiketi ve fiyat listesi hükümlerinin uygulanmasını izlemekle 6502 sayılı Kanun uyarınca Bakanlık, belediyeler ve ilgili odalar görevlidir; yerinde denetimi belediye zabıtası da yapabilir. İdari yaptırım kararını hangi merciin vereceğini buraya kesin olarak yazmıyoruz; başvuru numaranızla dosyanızın hangi birime düştüğünü sorun ve sonucu yazılı isteyin.
• Ödediğiniz parayı geri istiyorsanız yol ayrıdır: tüketici hakem heyetine başvurun. Başvuru adımlarını ve belge listesini ayrı yazıda anlattık.

Şikâyet ile iade talebi aynı şey değildir. Birincisi denetim sürecini başlatır, ikincisi paranızı geri istemenin yoludur. İkisini birlikte yürütebilirsiniz.

Ödemeden çıkmak mümkün mü? Tavsiyemiz hayır. Tartışmalı kalemi belgeleyip ödeyin, sonra iade isteyin: ödeme kaydı en güçlü belgenizdir. Kartla ödediyseniz banka ekstresi ikinci kanıttır.

Ceza tutarını nereden öğrenirsiniz

Fiyat etiketi ve fiyat listesi yükümlülüklerine aykırılıkta idari para cezası 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un ceza hükümlerine dayanır. Madde numarasını ve tutarı buraya yazmıyoruz; ikisi de size bildirilen yaptırım kararının metninde ve Ticaret Bakanlığı duyurularında yer alır. Mevzuat da değişebilir, yönetmeliğin yürürlükteki hâlini Resmî Gazete üzerinden kontrol edin.

Bu kural mekân seçiminde ne anlatır

Kapıda okunaklı fiyat listesi bulunduran, menüsünde dipnot saklamayan, sormadan masaya ürün bırakmayan bir işletmede ödeyeceğiniz tutarı oturmadan önce görürsünüz. Puanların ölçmediği şey budur. Hesabı büyüten kalemlerin tamamı yasak kapsamında değil; restoran puanının neyi ölçtüğü yazısında kalan kalemleri de saydık. Kafe seçerken bakılacak sinyaller ayrı yazıda. Kampanyalarda da mantık aynı: sepette indirim kurallarında olduğu gibi, ödeyeceğiniz son rakam baştan görünmelidir.

Seçenekleri restoran listelerinde karşılaştırabilirsiniz. Ölçtüğümüz ve ölçmediğimiz şeyi metodoloji sayfasında yazıyoruz.