Monitör Seçimi: 1 ms Tepki Süresi İddiasının Arkasındaki Ölçüm
Kutuda yazan 1 ms genelde MPRT ölçümüdür ve panelin gerçek geçiş hızını göstermez. Aranacak değer GtG, o da her zaman yazılmaz.
Monitör, bilgisayar bileşenleri arasında en uzun kullanılanıdır; iki bilgisayarı devirmesi olağandır. Buna rağmen kararı belirleyen çoğu zaman kutudaki en büyük puntolu iki rakam oluyor: yenileme hızı ve tepki süresi. İkisi de doğru okunmadığında yanıltıyor.
Tepki süresi: GtG ile MPRT aynı şey değil
Kutuda yazan "1 ms" ifadesinin büyük kısmı MPRT ölçümüdür. MPRT, pikselin ne kadar hızlı renk değiştirdiğini değil, hareketli bir görüntünün gözde ne kadar süre iz bıraktığını ölçer ve arka ışığı kırpıştırarak (backlight strobing) suni biçimde düşürülebilir. Bu yöntem parlaklığı azaltır ve bazı kullanıcılarda göz yorgunluğu yapar.
Panelin gerçek geçiş hızını anlatan değer GtG'dir (gray to gray). Kaliteli bir IPS panelde gerçekçi GtG değeri 3-5 ms bandındadır. Kutuda yalnızca MPRT yazıyor ve GtG hiç geçmiyorsa, bu bilinçli bir tercihtir.
Panel tipi kararın yarısı
IPS paneller doğru renk ve geniş görüş açısı verir; siyahları görece grileşir. VA paneller çok daha derin siyah ve yüksek kontrast sunar, ama koyu sahnelerdeki geçişlerde iz bırakmaya daha yatkındır. TN paneller en hızlısıdır ve en ucuzudur, renk ve görüş açısında belirgin ödün verir. OLED panellerde her piksel kendi ışığını ürettiği için siyah gerçekten siyahtır ve tepki süresi diğer teknolojilerin çok altındadır; karşılığında fiyat ve sabit görüntü izi (burn-in) riski vardır.
Ofis ve tasarım işleri için IPS, film ve karanlık odada oyun için VA veya OLED makul başlangıç noktalarıdır.
Boyut tek başına anlamsız: piksel yoğunluğuna bakın
27 inç bir monitörün iyi olup olmadığı, çözünürlüğüyle birlikte anlam kazanır. 27 inçte Full HD, pikselleri gözle ayırt edilir hâle getirir ve yazı kenarları tırtıklı görünür; aynı boyutta 1440p rahat bir yoğunluk verir. 32 inçte 4K, 24 inçte Full HD dengeli bileşimlerdir.
Ölçüt piksel yoğunluğudur: inç başına yaklaşık 90-110 piksel bandı, ölçekleme yapmadan rahat okunan bir aralıktır. Bu bandın altına düştüğünüzde yazı kalitesi, üstüne çıktığınızda ise arayüz ölçekleme ayarları sorun olmaya başlar.
Yenileme hızı nerede fark eder?
60 Hz ile 144 Hz arasındaki fark, fare imlecini hareket ettirir ettirmez görülür ve yalnızca oyunla sınırlı değildir. 144 Hz üstüne çıkmanın getirisi ise hızla azalır; rekabetçi oyun oynamıyorsanız 165 Hz ile 240 Hz arasındaki farkı çoğu kişi ayırt edemez.
Buradaki asıl kısıt ekran kartıdır. 240 Hz bir monitör, oyunu saniyede 80 kare üretebilen bir sistemde 240 Hz göstermez. Monitörü sistemin üretebildiği kare sayısına göre seçmek, tersini yapmaktan daha akıllıdır.
USB-C ve tek kablo düzeni
Dizüstü bilgisayarla kullanacaksanız, görüntüyü taşırken aynı anda bilgisayarı şarj edebilen bir USB-C girişi masadaki kablo sayısını üçten bire indirir. Bu özellikte bakılacak değer, monitörün sağladığı watt miktarıdır: 65 W çoğu ince dizüstü için yeterlidir, güçlü modeller 90 W ve üstünü ister.
VESA montaj deliği olup olmadığını da kontrol edin; kol veya duvar aparatı kullanma ihtimaliniz varsa bu delikler olmadan hiçbir şey yapamazsınız.
Kavis ve ultra geniş formatlar
Kavisli paneller, ekranın kenarlarını göze eşit uzaklıkta tutma fikrine dayanır ve fayda ancak ekran görüş alanınızı dolduracak kadar büyükse ortaya çıkar. 24 inç kavisli bir monitörde bu etki pratikte yok denecek kadar azdır; 34 inç ultra geniş bir panelde ise belirgindir.
Kavis yarıçapı 1800R, 1000R gibi değerlerle verilir ve sayı küçüldükçe kavis artar. Yazıyla çalışıyorsanız güçlü kavis düz çizgileri bükerek rahatsız edebilir; teknik çizim ve tasarım işlerinde düz panel hâlâ daha güvenli seçimdir.
Ultra geniş formatlar, iki monitör kullanmanın çerçevesiz hâli gibi çalışır. Buna karşılık bazı oyunlar ve uygulamalar bu en boy oranını desteklemez ve kenarlarda siyah bant bırakır.
Parlaklık ve HDR iddiası
Monitörlerde "HDR" etiketi, panelin HDR sinyalini kabul ettiğini gösterir; onu düzgün gösterebildiğini değil. 300 nit tepe parlaklığa sahip bir panelde HDR açmak, görüntüyü çoğu zaman daha kötü hâle getirir. Anlamlı bir HDR deneyimi için en az 600 nit tepe parlaklık ve bölgesel karartma gerekir.
Ürün sayfalarımızda ölçemediğimiz bir kriteri boş bırakıyor, ortalamayı doldurmak için tahmin etmiyoruz; gerekçesi metodoloji sayfamızda. Fiyatı performansa oranlamanın doğru yolunu fiyat performans nasıl ölçülür yazımızda anlatıyoruz. Bileşen fiyatlarındaki dalgalanmanın nedenini merak ediyorsanız bellek kıtlığı yazımıza bakabilirsiniz.