Sahte İndirim Nasıl Anlaşılır? 10 Günlük Kuralı Bilin

Alışveriş sezonlarında en sık karşılaşılan sahne şudur: bir ürünün fiyatı sessizce yükselir, birkaç gün öyle kalır, sonra üstü çizili bir rakamla birlikte "yüzde 40 indirim" etiketiyle yeniden sunulur. Etiketteki oran gerçektir ama referans aldığı fiyat hiç uygulanmamıştır.

Kanun ne diyor?

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'a dayanan yönetmelikler açık bir eşik koyuyor: bir üründe gösterilen "indirim öncesi fiyat", o ürünün önceki 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyatından yüksek olamaz. Yani satıcı, indirimi ilan etmeden önceki on gün boyunca ürünü 9.000 liraya satmışsa, indirim öncesi fiyat olarak 14.000 lirayı gösteremez.

Bu süre daha önce 30 gündü. Etiket tarafındaki eşik Fiyat Etiketi Yönetmeliği'nde, reklam tarafındaki eşik Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde düzenleniyor; reklam ayağındaki 10 günlük süre 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Meyve-sebze gibi çabuk bozulan mallarda ve hizmetlerde bu süre aranmıyor, indirimli fiyattan hemen önceki fiyat esas alınıyor. Mevzuat değişebildiği için güncel hâlini Resmî Gazete üzerinden teyit etmekte fayda var.

Bu kural, sahte indirimi ahlaki bir tartışma olmaktan çıkarıp ölçülebilir bir eşiğe dönüştürüyor. Artık soru "bu indirim samimi mi" değil, "bugünkü fiyat son 10 günün en düşüğünün altında mı" oluyor. İkincisi cevaplanabilir bir soru.

Üstü çizili rakam hangi fiyat?

Karışıklığın büyük kısmı, üstü çizili tutarın neyi temsil ettiğinin hiçbir yerde yazmamasından doğar. Piyasada birbirine benzeyen üç ayrı "eski fiyat" dolaşır:

• Tavsiye edilen satış fiyatı: üreticinin katalogda belirttiği, çoğu satıcının fiilen hiç uygulamadığı referans.
• Satıcının kendi önceki fiyatı: 10 günlük kuralın ilgilendiği tek rakam budur.
• Başka bir satıcıdaki fiyat: karşılaştırma değeri taşır ama bir indirim değildir.

Etiket hangisini gösterdiğini söylemiyorsa o rakamı hesaba katmayın. Karşılaştırmayı üstü çizili tutarla değil, ürünün kendi fiyat geçmişiyle yapın.

Pratikte nasıl kontrol edilir?

Kuralı uygulamak için tek ihtiyacınız fiyat geçmişi. Ürünün son on günlük hareketini görebiliyorsanız indirim iddiasını saniyeler içinde test edebilirsiniz:

• Bugünkü fiyatı not edin.
• Son 10 gün içindeki en düşük fiyatı bulun.
• Bugünkü fiyat o rakamın altındaysa düşüş gerçektir.
• Üstündeyse, ortada yönetmeliğin tanımına uyan bir indirim yok demektir.

Somut bir örnek: bir kulaklık üç ay boyunca 2.400 liradan satılıyor. Kampanyadan üç gün önce fiyat 3.200 liraya çıkıyor, kampanya günü 2.550 liraya "iniyor" ve etikette yüzde 20 indirim yazıyor. Son 10 günün en düşüğü 2.400 olduğu için bugün ödeyeceğiniz tutar aslında eski fiyatın üstünde.

Buradaki en sinsi ayrıntı şu: fiyat bir basamak fonksiyonudur. Kulaklıktaki zam üç gün önce değil on beş gün önce yapılsaydı 10 günlük pencerede hiçbir değişiklik görünmez, pencerenin en düşüğü yükseltilmiş rakamın kendisi olurdu; kontrol temiz sonuç verir, alıcı da o rakamı gerçek bir dip sanırdı.

Pencerenin 30 günden 10 güne inmesi bu boşluğu büyüttü: satıcının zammı kuralın dışına taşıması için artık bir ay değil, on günü aşan bir bekleme yetiyor. Bu yüzden 10 günlük eşiği yasal asgari koruma sayın, kendi kontrolünüzü mümkünse üç aylık pencereyle yapın. Fiyat geçmişini nasıl okuyacağınızı ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatıyoruz.

Orana değil, ödeyeceğiniz tutara bakın

Yüzde ifadeleri kolay manipüle edilir, çünkü paydayı satıcı seçer. Yüzde 60 indirimli 4.000 liralık bir ürün, yüzde 15 indirimli 3.400 liralık bir üründen pahalıdır; oranlara bakan alıcı bunu göremez. Karşılaştırılabilir tek büyüklük, kapıya teslim toplam tutardır: ürün bedeli, kargo, varsa kurulum ve taksitli ödemede vade farkı dahil.

Sahte indirimin dört tipik izi

Fiyat geçmişine ulaşamadığınız durumlarda bile bazı işaretler uyarı verir:

• Referans fiyat fazla yuvarlak. Gerçek fiyatlar kuruşlu ve düzensizken üstü çizili rakamın tam 15.000 olması, o tutarın hesaplanmadığını, seçildiğini düşündürür.
• İndirim oranı haftalarca sabit kalırken fiyat değişiyor. Oran ürünle değil, kampanya kurgusuyla belirleniyor demektir.
• Aynı ürün başka satıcılarda indirimsiz olarak benzer bir fiyata satılıyor.
• Fiyat, kampanya duyurusundan bir ila üç hafta önce yükselmiş.

Bir üründe bu izlerden ikisi birden varsa, iddiaya değil geçmişe bakın.

Ölçmediğinizi ölçmüş gibi davranmayın

Bir başka yaygın hata, yetersiz veriyle hüküm vermek. Elinizde yalnızca üç günlük fiyat kaydı varsa, "son 10 günün en düşüğü" hakkında konuşamazsınız. Bu durumda doğru cevap "indirim sahte" değil, "yeterli ölçüm yok" olmalıdır.

TavsiyeHane'de ürün sayfalarındaki fiyat denetimi tam olarak bu ayrımı yapar: yeterli geçmiş yoksa hüküm vermez, açıkça "ölçemedim" der. Puanların ve denetimlerin neye dayandığını metodoloji sayfamızda açık açık yazıyoruz.

Kampanya günlerinde ekstra dikkat

Kampanya dönemlerinde fiyat oynaklığı artar ve sahte indirim olasılığı da onunla birlikte yükselir. En işe yarayan alışkanlık, ilgilendiğiniz ürünü kampanya başlamadan haftalar önce takibe almaktır: elinizde kendi kaydınız varsa etiketin ne dediği önemini yitirir. Takibi elle yapmak da gerekmez; belirlediğiniz fiyatın altına düşüldüğünde haber veren bir fiyat alarmı aynı işi görür. Bu dönemlere özel tuzakları kampanya dönemleri yazımızda topladık.

Yanıltıcı etiketle karşılaşırsanız

Yanıltıcı indirim ilanı tüketici mevzuatının ilgi alanına girer. Genel çerçeve şudur: önce satıcıya yazılı başvurup düzeltme veya fark iadesi talep edilir, sonuç alınamazsa tüketici hakem heyetine gidilir. Parasal başvuru sınırları ve süreler her yıl güncellendiği için, adım atmadan önce yürürlükteki değerleri teyit etmekte fayda var. Süreci hakem heyeti başvurusu yazımızda sırasıyla anlattık.

Başvurunun gücü belgeye bağlı. Sipariş özeti, etiketin tarihli ekran görüntüsü ve fiyatın önceki günlerdeki kaydı elinizdeyse iddianız somut bir dayanağa oturur.

Özetle

Sahte indirimden korunmanın yolu satıcının niyetini tahmin etmek değil, rakamlara bakmak. Fiyat geçmişi elinizdeyse iddia test edilebilir hâle gelir; elinizde değilse hiçbir etiket size gerçeği söylemez. Alışverişe başlamadan önce ürün kategorilerimize göz atarak hangi ürünlerin fiyat geçmişini izlediğimizi görebilirsiniz.