SSD Seçimi: Kutudaki Okuma Hızı En Az Önemli Rakam
7.000 MB/s ibaresi günlük kullanımda neredeyse hiç görülmez. Asıl belirleyici olan, SLC önbelleği dolduğunda diskin ne hıza düştüğüdür.
SSD kutularının üzerindeki en büyük rakam sıralı okuma hızıdır ve günlük kullanımda en az fark edeceğiniz değer odur. Bilgisayarın açılması, uygulamaların yüklenmesi, dosya arama gibi işler küçük ve dağınık okumalardan oluşur; oradaki performansı belirleyen şey sıralı hız değildir. Doğru karşılaştırma başka üç satıra bakmayı gerektirir.
SLC önbelleği: hızın gerçek sınırı
Modern SSD'lerin çoğu, hücrelerinin bir bölümünü geçici olarak hızlı modda kullanır. Bu bölgeye SLC önbelleği denir ve kutudaki yüksek yazma hızları burada ölçülür. Önbellek dolduğunda disk kendi asıl hızına düşer ve bu düşüş çarpıcı olabilir: 5.000 MB/s ile başlayan bir yazma, önbellek tükendikten sonra birkaç yüz MB/s bandına inebilir.
Bu, küçük dosyalarla çalışırken hiç görülmez. Büyük bir video arşivini kopyalarken, oyun kurarken ya da yedek alırken doğrudan hissedilir. Bir SSD'yi bu iş için alıyorsanız, bakmanız gereken değer "sürekli yazma hızı"dır ve kutuda yazmaz; bağımsız testlerden bakılır.
DRAM önbelleği var mı?
Diskler, hangi verinin nerede olduğunu tutan bir harita kullanır. DRAM önbelleğine sahip modeller bu haritayı kendi belleğinde tutar. DRAM'siz modeller ise sistem belleğinden bir parça ödünç alır (HMB) ya da haritayı diskin kendisinde tutar; her ikisi de dağınık erişimde yavaşlar ve disk dolduğunda fark büyür.
Bu ayrım fiyatta genelde küçük bir farka karşılık gelir ama sistem diski olarak kullanacaksanız hissedilir bir kazanç sağlar.
TBW: diskin yazma ömrü
TBW değeri, diske toplamda kaç terabayt yazılabileceğini gösterir ve garanti süresi genelde bu değere bağlıdır. 1 TB bir diskte 600 TBW yaygın bir rakamdır. Günlük 20 GB yazan bir kullanıcı için bu değer seksen yıla karşılık gelir; yani sıradan kullanımda TBW bir sınır değildir.
Ama sürekli video düzenleyen, büyük veri kümeleriyle çalışan ya da diski yedekleme hedefi olarak kullanan biri için hesap değişir. Kullanımınızı bilmeden yüksek TBW'ye para ödemek gereksiz, bilmeden düşük TBW almak ise risklidir.
NVMe mi SATA mı, hangi nesil?
SATA SSD'ler yaklaşık 550 MB/s ile sınırlıdır; NVMe diskler bu sınırın çok üstüne çıkar. Eski bir sabit diskten geçiyorsanız asıl sıçramayı SATA SSD bile verir, çünkü fark hızda değil erişim gecikmesindedir.
PCIe nesli (Gen3, Gen4, Gen5) üst sınırı belirler ama anakartınız desteklemiyorsa Gen5 bir disk Gen3 hızında çalışır. Bilgisayarınızın hangi nesli desteklediğini önce doğrulayın; desteklemediğiniz bir nesil için ödenen fark karşılıksızdır.
Isı ve soğutucu
Hızlı NVMe diskler yük altında ciddi ısınır ve belirli bir sıcaklığın üstünde kendini yavaşlatır. Anakartında disk soğutucusu bulunan sistemlerde ek soğutucuya gerek yoktur; dizüstü bilgisayarlarda ise dar gövde yüzünden yavaşlama daha erken başlar. Dizüstü için disk seçerken, kâğıt üstündeki en hızlı model çoğu zaman en iyi seçim değildir.
Kapasiteyi doldurmayın
SSD'ler doluluk arttıkça yavaşlar; boş alan, diskin veriyi yeniden düzenlemesi için gereklidir. Pratik bir kural olarak kapasitenin yüzde 10-20'sini boş bırakmak performansı korur. Bu da şu demek: 500 GB veri saklayacaksanız 512 GB disk almak dar bir seçimdir.
Arşiv için SSD uygun mu?
SSD'ler veriyi elektriksel yükle tutar ve bu yük, disk uzun süre enerjisiz kaldığında çok yavaş da olsa sızar. Günlük kullanımda bu hiçbir zaman sorun olmaz, çünkü disk düzenli olarak enerji görür. Ama bir SSD'yi doldurup çekmeceye kaldırmak ve yıllar sonra açmayı planlamak, bu teknolojinin tasarlandığı senaryo değildir.
Uzun süreli arşiv için mekanik disk ya da bulut yedeği daha uygun bir tercihtir. SSD'nin yeri, sık erişilen ve düzenli çalışan verilerdir.
Yedeklemenin yerini almaz
SSD arızası mekanik diskinkinden farklı gerçekleşir: mekanik disk çoğu zaman ses vererek ya da yavaşlayarak uyarı verir, SSD ise genellikle bir anda erişilemez hâle gelir. Veri kurtarma ihtimali de belirgin şekilde düşüktür.
Bu, SSD'yi güvenilmez yapmaz; yalnızca yedekleme alışkanlığını daha kritik hâle getirir. Tek kopya hâlinde tuttuğunuz bir veri, hangi disk üzerinde olursa olsun yedeklenmemiş demektir.
Ürün sayfalarımızda hangi kriteri ölçtüğümüzü, hangisinde veri bulamadığımızı açıkça yazıyoruz; yöntem metodoloji sayfamızda. Fiyat performans hesabını nasıl kuracağınızı fiyat performans nasıl ölçülür, bileşen fiyatlarındaki dalgalanmayı ise bellek kıtlığı yazımızda bulabilirsiniz.